Vooyerisme wordt in het Franse recht als een misdrijf gekwalificeerd wanneer iemand op een of andere manier de intieme delen van een ander observeert zonder toestemming, verborgen door kleding of in een besloten ruimte. Artikel 226-3-1 van het Strafwetboek stelt dit kader vast. Wanneer video’s worden opgenomen en vervolgens online worden verspreid, overlappen verschillende misdrijven, van het voyeurisme zelf tot schending van de privacy, inclusief de onrechtmatige verwerking van persoonsgegevens.
Samengestelde strafbare feiten bij de verspreiding van een gestolen video
Een punt dat zelden in juridische gidsen wordt toegelicht: het vastleggen van intieme beelden en het online plaatsen ervan leidt tot verschillende afzonderlijke kwalificaties, en niet slechts één. Het begrijpen van deze stapeling verandert de strategie van het slachtoffer.
Aanrader : Hoe je eenvoudig een gratis online IQ-test kunt doen en je intelligentie kunt beoordelen
Artikel 226-1 van het Strafwetboek bestraft de schending van de privacy door het vastleggen van beelden in een privéruimte. Artikel 226-3-1, dat recenter is, richt zich specifiek op het zien van intieme delen zonder toestemming. Wanneer de video vervolgens op een sociaal netwerk of een derde partij website wordt gepubliceerd, komt de misdaad van verspreiding bovenop die van vastlegging.
De persoon die zichzelf herkent in een video die zonder zijn of haar toestemming is verspreid, kan dus tegelijkertijd op verschillende gronden een klacht indienen. Sinds 2022-2023 herinnert de CNIL eraan dat een afbeelding die iemand kan identificeren een persoonsgegeven is in de zin van de AVG, zelfs in afwezigheid van expliciete naaktheid. Dit betekent dat een CNIL-melding parallel aan de strafklacht kan worden ingediend, waardoor de auteur en soms de host van de inhoud worden blootgesteld aan aanvullende administratieve sancties (waarschuwingen, boetes).
Ook interessant : Hoe je een zomerbaan kunt krijgen: tips en kansen tijdens de vakantie
De kwestie van voyeurisme en gestolen video’s in Frankrijk gaat dus verder dan alleen het strafrecht en raakt aan het recht op persoonsgegevens, wat de actiemogelijkheden voor het slachtoffer vergroot.
Straffen voor voyeurisme en verzwarende omstandigheden
Voyeurisme zoals gedefinieerd in artikel 226-3-1 wordt bestraft met één jaar gevangenisstraf en een boete van 15.000 euro in zijn eenvoudige vorm. De straf stijgt naar twee jaar gevangenisstraf en 30.000 euro boete in aanwezigheid van verzwarende omstandigheden.
Deze verzwarende omstandigheden zijn specifiek opgesomd in het Strafwetboek:
- De feiten zijn gepleegd op een minderjarige of een kwetsbaar persoon vanwege zijn of haar leeftijd, ziekte of handicap.
- De dader heeft gehandeld met een of meerdere medeplichtigen of heeft misbruik gemaakt van de autoriteit die zijn functie hem verleent.
- De feiten hebben plaatsgevonden in het openbaar vervoer of een toegangspunt tot dit vervoer.
- Beelden zijn vastgelegd, opgenomen of verzonden, wat het geval is zodra er een video op een telefoon of server bestaat.
In de praktijk is het bestaan van een videobestand voldoende om de laatste verzwarende omstandigheid te karakteriseren. De openbare aanklagers passen nu strengere eisen toe dan enkele jaren geleden, met inbeslagname en confiscatie van computerapparatuur (telefoon, computer, harde schijven) al in de onderzoeksfase.
Klacht en CNIL-melding: de dubbele aanpak in de praktijk
De eerste stap blijft het indienen van een klacht bij de politie, de gendarmerie of rechtstreeks bij de openbare aanklager. Een nauwkeurige chronologische beschrijving, vergezeld van tijdstempels van screenshots en de URL van de verspreiding, vormt de basis van het dossier.
Parallel hieraan kan het slachtoffer de CNIL benaderen via het online klachtenformulier. De afbeelding van een persoon is een persoonsgegeven: de verspreiding zonder toestemming vormt een onrechtmatige verwerking in de zin van de AVG. De CNIL kan dan een controle openen tegen het platform dat de inhoud host.
Deze verbinding tussen strafrecht en gegevensbeschermingsrecht is versterkt door de inwerkingtreding van de Europese DSA-verordening in 2024. Arcom en de CNIL zijn begonnen met het coördineren van hun richtlijnen, wat het mogelijk maakt om druk uit te oefenen op de platforms om de gemelde inhoud snel te verwijderen. De CNIL-melding versnelt de verwijdering waar de strafklacht gericht is op de bestraffing van de dader.
Verzoek om verwijdering van video’s bij platforms en zoekmachines
Wachten op de uitkomst van een rechtszaak om een video te laten verdwijnen kan maanden duren. Direct handelen bij de hosts en zoekmachines is vaak sneller om de schade te beperken.
De meeste grote platforms hebben speciale formulieren voor het melden van niet-toestemmende intieme beelden. Google biedt een specifiek formulier aan om de verwijdering van inhoud die de privacy schendt aan te vragen. Het recht op verwijdering, erkend door de Europese rechtspraak, is hier volledig van toepassing.
Voor minder bekende sites, zonder identificeerbare contactpersoon, blijft het melden aan het Pharos-platform (officiële meldportal voor onwettige inhoud op internet) een optie. De aanvraag moet de exacte URL, de aard van de inhoud en de identificerende elementen van het slachtoffer vermelden.
- Bewaar bewijzen vóór verwijdering: screenshots met datum, volledige URL, identificatie van het account dat heeft gepubliceerd.
- Stuur de verwijderingsaanvraag schriftelijk (online formulier of aangetekende brief) om een bewijs te hebben.
- Schakel een gerechtsdeurwaarder in voor een online constatering als de inhoud het risico loopt te verdwijnen voordat de politie ingrijpt.
De DSA-verordening verplicht platforms nu om meldingen binnen kortere termijnen te behandelen en hun eventuele weigeringen te motiveren. Dit regelgevend kader versterkt de positie van slachtoffers ten opzichte van technische tussenpersonen.
De bescherming tegen voyeurisme en gestolen video’s steunt dus op drie pijlers die gelijktijdig kunnen worden ingeschakeld: de strafklacht om de dader te bestraffen, de CNIL-melding om de gegevensverwerking aan te vechten, en het directe verzoek om verwijdering om de inhoud zo snel mogelijk te laten verdwijnen. Elke hefboom werkt op een ander schakel in de verspreidingsketen, en het is hun combinatie die slachtoffers een werkelijk effectieve reactie biedt.